Hành viBehavioral

Mediatoraka Controller, Hub

Các object không nói chuyện trực tiếp với nhau mà đi qua một trung gian điều phối.Objects stop talking to each other directly and go through one coordinating middleman.

Độ khóDifficulty: VừaMedium
Mức phổ biếnUsage: Mức phổ biếnUsage 3/5
Thời gian đọcReading time: ~9 phút đọc~9 min read

Thảo luậnDiscussion

Ví dụ đời thườngReal-life analogy

Ở sân bay, các phi công không gọi điện cho nhau để hỏi 'anh cất cánh chưa, tôi hạ cánh được không?'. Tất cả chỉ nói chuyện với đài kiểm soát không lưu. Đài nắm toàn cảnh và ra lệnh cho từng máy bay. Bỏ đài đi là loạn ngay.At an airport, pilots don't phone each other asking 'have you taken off, can I land?'. They all talk only to the control tower. The tower sees the whole picture and instructs each plane. Remove the tower and chaos follows.

Vấn đề và giải phápProblem and solution

Không có patternWithout the pattern

Trong app gọi xe, tài xế cần biết khách nào gần, khách cần biết tài xế nào rảnh, khuyến mãi cần biết cả hai, rồi còn gửi SMS... Nếu Driver gọi thẳng Rider, Rider gọi thẳng Driver và Promo, các class dính chặt vào nhau như mạng nhện: N đối tượng có thể tạo ra N×(N−1) đường phụ thuộc. Đổi luật ghép chuyến là phải sửa khắp nơi.In a ride-hailing app, drivers need to find nearby riders, riders need idle drivers, promotions need both, and SMS must be sent... If Driver calls Rider directly and Rider calls Driver and Promo, classes become a spider web: N objects can create N×(N−1) dependencies. Changing the matching rule means editing everywhere.

Với MediatorWith Mediator

Đưa toàn bộ logic phối hợp vào một Mediator (DispatchCenter). Driver và Rider chỉ biết Mediator: báo 'tôi rảnh', 'tôi cần xe'. Mediator quyết định ghép ai với ai và báo lại cho từng bên. Quan hệ N×N trở thành N quan hệ hình sao, luật phối hợp nằm đúng một chỗ.Move all coordination logic into one Mediator (DispatchCenter). Drivers and riders only know the Mediator: 'I'm free', 'I need a ride'. The Mediator decides who matches whom and tells each side. N×N relationships become a star of N links, and the coordination rules live in exactly one place.

Thành phần tham giaParticipants

Mediator: Interface khai báo các sự kiện mà thành viên báo lên.Interface declaring the events colleagues report.
ConcreteMediator: Nắm trạng thái chung và luật phối hợp, ra lệnh cho từng thành viên.Holds shared state and coordination rules, and instructs each colleague.
Colleague: Thành viên (Driver, Rider): chỉ biết Mediator, không biết nhau.A participant (Driver, Rider): knows only the Mediator, not each other.

Sơ đồ và luồng thực thiDiagram and execution flow

Dùng Tự chạy hoặc phím mũi tên để đi qua từng bước gọi giữa các object. Console hiển thị output tương ứng của chương trình.Use Autoplay or the arrow keys to step through each call between objects. The console shows the matching program output.

1Tài xế D7 và D9 bật app nhận chuyến. Họ chỉ báo cho DispatchCenter, không biết khách nào cả.Drivers D7 and D9 go online. They only report to DispatchCenter and know no riders.

← →

console

1driver D7 online | driver D9 online

implementsimplementsextendsextendsgọi / dùngcalls / usestạo racreatesgửi qua channelsends via channel1thứ tự chạy (bấm để nhảy bước)execution order (click to jump)

Code: Java Spring Boot ⇄ GoCode: Java Spring Boot ⇄ Go

Cùng một bài toán, hai ngôn ngữ. Rê chuột hoặc focus vào chú thích (số màu cam) để làm nổi bật dòng code tương ứng.Same problem, two languages. Hover or focus an annotation (orange number) to highlight its line.

JavaSpring Boot 3 · Java 21Spring Boot 3 · Java 21

package com.ride.dispatch;

// Mediator: the only thing drivers and riders know about
public interface Dispatcher {1
    void driverAvailable(Driver driver);2

    void rideRequested(Rider rider, Location pickup);
}

GoGo 1.23 · thư viện chuẩnGo 1.23 · standard library

package dispatch

import (
	"context"
	"fmt"
)

type Driver struct {
	ID  string
	Loc Location
}

type RideRequest struct {
	Phone  string
	Pickup Location
	Reply  chan<- string // the dispatcher answers here1
}

// Dispatcher is the mediator: drivers and riders only talk to it.
type Dispatcher struct {
	online   chan Driver
	requests chan RideRequest
}

func New() *Dispatcher {
	return &Dispatcher{online: make(chan Driver), requests: make(chan RideRequest)}
}

func (d *Dispatcher) GoOnline(dr Driver) { d.online <- dr }2

func (d *Dispatcher) Request(req RideRequest) { d.requests <- req }

// Run owns all matching state in ONE goroutine: no mutex needed.
func (d *Dispatcher) Run(ctx context.Context) {3
	idle := map[string]Driver{}
	for {
		select {4
		case <-ctx.Done():
			return
		case dr := <-d.online:
			idle[dr.ID] = dr
		case req := <-d.requests:
			best, ok := nearest(idle, req.Pickup)
			if !ok {
				req.Reply <- "no drivers nearby, please retry"
				continue
			}
			delete(idle, best.ID)
			req.Reply <- fmt.Sprintf("driver %s is coming", best.ID)
		}
	}
}

Khác biệt chính giữa Java và GoKey differences between Java and Go

01Java: Mediator thường là một @Service singleton giữ state chung → phải lo đồng bộ (synchronized, ConcurrentHashMap). Go: Mediator là một goroutine sở hữu state, nhận sự kiện qua channel — không cần lock.Java: the Mediator is usually a singleton @Service holding shared state → you handle synchronization (synchronized, ConcurrentHashMap). Go: the Mediator is a goroutine owning the state, receiving events over channels — no locks.
02Java: thành viên giữ tham chiếu tới interface Dispatcher. Go: thành viên chỉ cần gửi vào channel (hoặc gọi method bọc channel).Java: colleagues hold a reference to the Dispatcher interface. Go: colleagues just send into a channel (or call a method wrapping it).
03Trả lời: Java gọi ngược method của thành viên (driver.assign). Go thường gửi kèm một channel trả lời trong message (request/reply).Replies: Java calls back a colleague's method (driver.assign). Go often sends a reply channel inside the message (request/reply).
04Spring còn có ApplicationEventPublisher như một mediator 'lỏng': bên phát không biết bên nghe. Go không có sẵn — dùng channel hoặc thư viện event bus.Spring also offers ApplicationEventPublisher as a 'loose' mediator: publishers don't know listeners. Go has nothing built-in — use channels or an event bus library.

Ứng dụng thực tếReal-world usage

DispatcherServlet của Spring MVCSpring MVC DispatcherServlet
Điều phối HandlerMapping, Controller, ViewResolver, ExceptionResolver — các thành phần không gọi trực tiếp nhau mà đi qua DispatcherServlet.Coordinates HandlerMapping, Controllers, ViewResolvers and ExceptionResolvers — they don't call each other, everything goes through DispatcherServlet.
Phòng chat / group ZaloChat rooms / group chats
Người dùng gửi tin vào phòng; server phòng chat (mediator) phát lại cho các thành viên khác. Không ai giữ kết nối tới từng người.Users send messages to the room; the room server (mediator) relays them to members. Nobody holds a connection to every other user.
Điều phối tài xế / shipperDriver / courier dispatch
Grab, Be, GHN: trung tâm điều phối ghép khách với tài xế dựa trên vị trí, rating, khuyến mãi.Ride-hailing and courier apps: a dispatch centre matches customers with drivers by location, rating and promotions.
Saga orchestratorSaga orchestrators
Trong microservice, orchestrator nói chuyện với Payment, Inventory, Shipping; các service không gọi thẳng nhau.In microservices, an orchestrator talks to Payment, Inventory and Shipping; services don't call each other directly.

Khi nào dùng và khi nào khôngWhen to use it, and when not

Nên dùng khiUse it when

Nhiều object phối hợp với nhau theo luật phức tạp và phụ thuộc chéo đang thành mạng nhện.Many objects coordinate with complex rules and cross-dependencies are becoming a web.
Muốn tái sử dụng một thành viên ở nơi khác mà không kéo theo cả đám bạn bè của nó.You want to reuse a component elsewhere without dragging its whole circle of friends.
Luật phối hợp hay đổi và cần nằm ở một chỗ để dễ sửa, dễ test.Coordination rules change often and should live in one place, easy to edit and test.

Không nên dùng khiAvoid it when

Chỉ có 2–3 object tương tác đơn giản — thêm mediator chỉ là thêm một lớp vô ích.Only 2–3 objects with simple interactions — a mediator is just a useless extra layer.
Bên phát không cần biết kết quả, chỉ cần 'báo cho ai quan tâm' — Observer/Pub-Sub lỏng hơn và hợp hơn.Senders don't need results, just 'tell whoever cares' — Observer/Pub-Sub is looser and fits better.

Ưu điểmPros

Giảm phụ thuộc chéo: thành viên chỉ biết Mediator.Fewer cross-dependencies: colleagues only know the Mediator.
Luật phối hợp tập trung, dễ đọc, dễ thay.Coordination rules are centralised, readable and replaceable.
Thành viên đơn giản, dễ tái sử dụng và test riêng.Colleagues stay simple, reusable and testable alone.

Nhược điểmCons

Mediator dễ phình thành 'God object' biết và làm mọi thứ.The Mediator easily grows into a 'God object' that knows and does everything.
Là điểm nghẽn/điểm lỗi duy nhất; một goroutine mediator chậm sẽ làm chậm tất cả.It's a single bottleneck/point of failure; a slow mediator goroutine slows everyone.

Anti-pattern: lỗi thường gặpAnti-pattern: common mistake

Mediator 'God object'The 'God object' mediator

Mediator ôm luôn nghiệp vụ của từng thành viên: tính giá cước, tính lương tài xế, kiểm tra KYC... Nó trở thành class 3.000 dòng mà ai cũng sửa. Mediator chỉ nên ĐIỀU PHỐI; việc của ai để người đó làm.The Mediator swallows every colleague's business logic: fare calculation, driver payroll, KYC checks... It becomes a 3,000-line class everyone edits. A Mediator should only COORDINATE; each colleague does its own job.

@Service
public class DispatchCenter implements Dispatcher {
    public void rideRequested(Rider rider, Location pickup) {
        Driver d = findNearest(pickup);
        BigDecimal fare = computeSurgeFare(pickup, weatherApi.now()); // ❌ pricing
        if (!kycService.verified(rider)) { /* ... */ }                // ❌ compliance
        payrollRepo.addTrip(d, fare.multiply(new BigDecimal("0.8"))); // ❌ payroll
        promoEngine.applyBestVoucher(rider, fare);                    // ❌ marketing
        d.assign(rider);
    }
}

Dễ nhầm vớiEasily confused with

Mediator vs Facade

Facade đơn giản hoá việc DÙNG một hệ thống con từ bên ngoài, các thành phần bên trong không biết Facade. Mediator điều phối các thành viên NGANG HÀNG, và họ biết Mediator.A Facade simplifies USING a subsystem from outside; the parts don't know the Facade. A Mediator coordinates PEER colleagues, and they know the Mediator.

Mediator vs Observer

Observer: một chiều, bên phát không biết ai nghe. Mediator: trung tâm chứa luật, nhận và ra lệnh hai chiều.Observer: one-way, publishers don't know listeners. Mediator: a hub with rules that receives and directs both ways.

Bài tập áp dụngExercise

Thêm luật: tài xế từ chối chuyến (driver.decline()) thì Mediator phải đưa tài xế đó về danh sách rảnh và tự ghép khách với tài xế gần nhất KẾ TIẾP — Driver và Rider không được biết nhau.Add a rule: when a driver declines (driver.decline()), the Mediator must put that driver back in the idle list and match the rider with the NEXT nearest driver — Driver and Rider must not know each other.

Kiểm tra kiến thứcKnowledge check

Câu 1 / 5Question 1 of 5

Mediator giải quyết vấn đề gì?What problem does Mediator solve?

Phím 1–4 để chọn đáp án, Enter để kiểm tra.Press 1–4 to choose an answer, Enter to check.

Thẻ ghi nhớFlashcards

Ôn tập ngắt quãng (spaced repetition): thẻ được lặp lại sau 1 → 3 → 7 → 14 → 30 ngày để củng cố trí nhớ dài hạn.Spaced repetition: cards are repeated after 1 → 3 → 7 → 14 → 30 days to build long-term memory.

Dùng trong bài toánUsed in problems

1 bài toán Backend dùng pattern này1 backend problems use this pattern

Real-time ChatReal-time ChatReal-timeReal-time · SeniorSeniorSẵn sàngReady

Pattern liên quanRelated patterns

Observer Facade Publish-Subscribe Saga

Thảo luậnDiscussion

Mediatoraka Controller, Hub

Các object không nói chuyện trực tiếp với nhau mà đi qua một trung gian điều phối.Objects stop talking to each other directly and go through one coordinating middleman.

VừaMedium

Mức phổ biếnUsage 3/5

~9 phút đọc~9 min read

package com.ride.dispatch; // Mediator: the only thing drivers and riders know about public interface Dispatcher {1 void driverAvailable(Driver driver);2 void rideRequested(Rider rider, Location pickup); }

package dispatch import ( "context" "fmt" ) type Driver struct { ID string Loc Location } type RideRequest struct { Phone string Pickup Location Reply chan<- string // the dispatcher answers here1 } // Dispatcher is the mediator: drivers and riders only talk to it. type Dispatcher struct { online chan Driver requests chan RideRequest } func New() *Dispatcher { return &Dispatcher{online: make(chan Driver), requests: make(chan RideRequest)} } func (d *Dispatcher) GoOnline(dr Driver) { d.online <- dr }2 func (d *Dispatcher) Request(req RideRequest) { d.requests <- req } // Run owns all matching state in ONE goroutine: no mutex needed. func (d *Dispatcher) Run(ctx context.Context) {3 idle := map[string]Driver{} for { select {4 case <-ctx.Done(): return case dr := <-d.online: idle[dr.ID] = dr case req := <-d.requests: best, ok := nearest(idle, req.Pickup) if !ok { req.Reply <- "no drivers nearby, please retry" continue } delete(idle, best.ID) req.Reply <- fmt.Sprintf("driver %s is coming", best.ID) } } }

@Service public class DispatchCenter implements Dispatcher { public void rideRequested(Rider rider, Location pickup) { Driver d = findNearest(pickup); BigDecimal fare = computeSurgeFare(pickup, weatherApi.now()); // ❌ pricing if (!kycService.verified(rider)) { /* ... */ } // ❌ compliance payrollRepo.addTrip(d, fare.multiply(new BigDecimal("0.8"))); // ❌ payroll promoEngine.applyBestVoucher(rider, fare); // ❌ marketing d.assign(rider); } }